De titel van dit stuk is het thema van de monumentendagen die we net achter de rug hebben. U kent monumenten als overblijfselen uit een verleden die we aanbidden als ware het relikwieën. Feitelijk zijn het sterke symbolen van vroeger waarin we nog enig leven menen te ontdekken omdat ze ons zo dierbaar zijn. Monumenten zijn er om te koesteren; ze zijn oud. Net als de meeste bezoekers ervan.
Achter Veerkrachtig Erfgoed heeft men nog een subtitel geplakt: in tijden van onzekerheid. Met die subtitel wordt bedoeld dat monumenten onderhevig zijn aan de tand des tijds en in het bijzonder de aantasting door klimaatverandering. Daarnaast vreest men dat monumenten zullen lijden onder gebrek aan vakmensen en geld voor het onderhoud en tot slooppanden kunnen vervallen. Dat moet voorkomen worden, zegt het landelijk organisatiecomité en velen met hen. We moeten dus monumenten veerkrachtig houden, dus duurzaam en sterk genoeg voor herbestemming.
Het bezoeken van monumenten is zoiets als wandelen in het verleden, omgeven met vleugjes nostalgie oftewel die goede oude tijd, al was die even onzeker als de huidige.

Geheel passend bij die onzekerheid is de sponsor van de monumentendag, namelijk de Vriendenloterij. Een loterij is bij voorbaat een garantiestelling voor onzekerheid of erger, een garantiestelling voor verlies, want dat is het lot van de meeste deelnemers aan een loterij. Er zit dus een tegenstelling in de opzet van de monumentendag, want die moet veerkrachtig, dus overeind blijven, maar het is afhankelijk van enerzijds sponsorgelden en anderzijds allerlei factoren die door ons mensen zelf zijn veroorzaakt. Niet alleen klimaatverandering en het gebrek aan vakmensen kunnen een probleem opleveren, maar ook allerlei langslepende vetes die in de beste families voorkomen. In groter verband kennen we ook de dreiging van allerlei gewapende conflicten die tot verwoesting van monumenten kunnen leiden, want als monumenten worden vernietigd dan vernietigt men de cultuur van een volk of sterker nog, de ziel van een volk.

In onze regio staat één monumentaal pand symbool voor het thema van de monumentendag van dit jaar, namelijk de Michaëlshoeve in Brummen. Het is een prachtig historisch pand dat zeker tot het erfgoed van Brummen wordt gerekend, maar dat hevig heeft geleden door een brand. Daarna ontstond er een veerkrachtig getouwtrek tussen de eigenaar en de potentiële koper, het COA, met als resultaat dat er geen asielzoekerscentrum in wordt gehuisvest en het pand alsnog voor andere partijen in de verkoop gaat. Verleden week werd bekend dat er geen overeenkomst tot stand is gekomen. Tegenstanders van de komst van een asielzoekerscentrum zullen wellicht een monument oprichten voor de man die het meeste heeft bijgedragen aan de mislukte overeenkomst, maar Brummen heeft er een probleem bij. De gemeente moet 110 asielzoekers een plek bieden en dus op zoek naar een andere locatie en dan wel een die gedragen wordt door de omgeving. Het is gebleken dat dit in veel gemeenten een grote, zeg maar monumentale, opgave is en die ook nog eens veel veerkracht en buigzaamheid vereist van bestuurders en burgers.

We leven inderdaad in onzekere tijden. Dus als we ons historisch erfgoed overeind willen houden dan vergt dat uithoudingsvermogen en daadkracht oftewel we moeten ons spiegelen aan onze monumenten, want die hebben vele onzekere tijden overleefd.

Desiderius Antidotum